“Tôi cho rằng với bất kỳ thể loại âm nhạc hay nghệ thuật nào, luôn có sự tiến hóa”.
– Ramin Djawadi
Trong những năm gần đây, khán giả được chiêu đãi với loạt tác phẩm dài tập quy mô ngày càng đồ sộ – điều tưởng như là “đặc quyền” đối với phim chiếu rạp. “Stranger Things”, “The Lord of the Rings: The Rings of Power”, “Westworld”, “The Witcher” hay “Game of Thrones” và “House of the Dragon” đem đến chất lượng điện ảnh trong cấu hình truyền hình.
Để xứng tầm với những pha chiến đấu hoành tráng, bối cảnh ngoạn mục, phần âm nhạc trong các tác phẩm này cũng được chăm chút tỉ mỉ. Một trong những nhà soạn nhạc thành công nhất, Ramin Djawadi là người đứng sau thành công của âm nhạc trong “Game of Thrones” và “House of the Dragon”.
Học trò xuất sắc của Hans Zimmer
Hành trình âm nhạc của Ramin Djawadi được đánh dấu bằng câu “chọn đúng thầy dạy, trí tuệ một đời” cùng hàng loạt cột mốc sự nghiệp độc đáo. Djawadi được cho là mắc chứng Synaesthesia, một tình trạng nhận thức khiến anh nhìn thấy màu sắc khi nghe nhạc.
Lớn lên cùng các thần tượng nhạc rock như Steve Vai, Yngwie Malmsteen, Eddie Van Halen và thành thạo nhạc cổ điển của Ludwig van Beethoven hay Mozart, Djawadi phát triển một phong cách âm nhạc vừa phức tạp vừa dễ chịu với đám đông. Sau khi tốt nghiệp Cao đẳng Âm nhạc Berklee năm 1998, cậu sinh viên Djawadi tìm được một công việc trợ lý cho Hans Zimmer tại công ty của ông là Remote Control Productions.
Tuy nhiên phải tới “Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl”, tài năng này mới thực sự được nhà soạn nhạc lẫy lừng đứng sau thành công của “Gladiator”, bộ ba “The Dark Knight”, “Interstellar”, hay hai phần của “Dune” để ý.
Khi đó cả đội đang đau đầu sản xuất cho phần nhạc cảnh đấu kiếm giữa hai nhân vật của Johnny Depp và Orlando Bloom dưới POV của một… con lừa. Hans Zimmer nói: “Nếu chúng ta không làm được nhạc đoạn con lừa xem đấu kiếm thì cả bộ phim đi tong. Khi đó có một cậu nhân viên pha cà phê, mà tôi tưởng không chơi nhạc cụ nào, rất khẽ đã tiến đến và nói: “Khi anh về nhà tối nay, không phiền nếu tôi chơi một bản chứ?”.
Anh chàng đó chính là Djawadi, và cách xử lý mà anh đưa ra “vô cùng tuyệt vời”, Zimmer nói. “Cậu ấy làm cho nó trông giống như một vở ba lê. Như thể bản nhạc đã được viết trước. Bạn có thể thấy đó không chỉ là một nhạc sĩ giỏi đang làm việc, mà còn là một bộ não thực sự giỏi đang làm việc”.
Djawadi đã mài giũa nghề của mình dưới sự dìu dắt của Zimmer trong nhiều năm trời trước khi làm việc độc lập kể từ năm 2004. Tài năng này vẫn đồng hành cùng cố vấn của mình trong một số dự án bao gồm “Batman Begins” năm 2005, “Iron Man” năm 2008 và “Inception” (2008).
Trong khi cả hai nhà soạn nhạc đều được biết đến với những cách tiếp cận sáng tạo và âm nhạc có sức tác động, phong cách của Zimmer được đặc trưng bởi sự kết hợp dàn nhạc lớn, những lựa chọn nhạc cụ mang tính đột phá, Djawadi dần từng bước xác định “chất” trong phong cách của mình bằng cách tạo ra những giai điệu đơn giản mà đầy cảm xúc, đem văn hóa vào âm nhạc, vừa có chất thương mại lại đầy tính học thuật. Sự kết hợp không tưởng giữa cổ điển và hiện đại ở Djawadi đặc biệt rõ ràng trong các sáng tác của anh cho bộ “Westworld”, về cuộc sống của những robot cao bồi trong một công viên giải trí.
Khán giả “Game of Thrones” không nói: “Nhạc ở đây chất”. Họ nói:
Vào thời điểm được David Benioff và Dan Weiss từ “Games of Thrones”, chiêu mộ, Djawadi đã là cái tên được Hollywood săn đón.
Sau khi xem hai tập chưa phát hành của Trò Chơi Vương Quyền, nhà soạn nhạc người Đức quyết định tham gia vào dự án và sáng tác một bản nhạc hiện đại theo yêu cầu của Benioff và Weiss. Djawadi chia sẻ thứ duy nhất bị cấm khi làm nhạc cho GoT chính là sáo thời trung cổ khi các nhà làm show sợ rằng Thrones sẽ giống như một hội chợ thời Phục Hưng: “Họ nói với tôi ngay rằng “Chúng tôi không muốn bất kỳ cây sáo thời trung cổ nào, show này có rồng, có kiếm và đủ thứ, vì vậy nên sẽ không có sáo nhị gì hết nhé”.
Đàn cello trở thành nhạc cụ chính, bên cạnh đàn synthesizer, toàn bộ phần nhạc phim là sự hòa quyện của chất đương đại và truyền thống. Loạt phim sở hữu một cốt truyện phức tạp, đòi hỏi phần âm nhạc biến hóa, nhiều lớp để khán giả cảm nhận được sắc thái đa chiều của một cuộc chiến tranh quyền đoạt vị.
Phần nhạc nền đã trở thành bản sắc của “Game of Thrones”, độc đáo và đáng nhớ đến mức được tiếp tục sử dụng cho “House of the Dragon”. Leitmotifs (nét chủ đạo) được gắn với từng gia tộc, dệt nên bức tranh âm nhạc đan xen báo trước các sự kiện quan trọng của show. Sự biến hóa trong nhịp độ và âm sắc phản ánh bản chất không thể đoán trước của câu chuyện.
Đặc biệt sau 5 mùa, đàn piano đã được sử dụng cho phân cảnh Cersei Lannister quyết định đánh bom nhà thờ vương đô, cho nửa tá nhân vật quan trọng của phim bán muối. Bản “Light of the Seven” vang vọng với hợp âm piano ám ảnh cho thấy hành động bạo lực của Cersei không chỉ là một cuộc đảo chính lật đổ bàn cờ; đó là một bi kịch sinh ra từ sự độc ác và tuyệt vọng.
Thông thường, nhạc phim có vai trò đi kèm với các cảnh, bổ sung cho lời thoại, và thường có cách tiếp cận bị động để nhấn mạnh hình ảnh. Tuy nhiên, trong chuỗi cảnh này, khi một trong những tay sai của Cersei lén lút qua cống ngầm bên dưới nhà thờ, đốt cháy ngòi nổ, âm nhạc chính là công cụ dẫn dắt hướng tường thuật cho người xem. Âm nhạc dưới bàn tay của Ramin Djawadi không chỉ là chất xúc tác, nó định hình cả câu chuyện, mạnh mẽ hơn bất kỳ hình thức kể chuyện nào khác. Ngay sau khi tập phim được phát sóng, “Light of the Seven” đã đạt vị trí số 1 trên Spotify Viral 50.
Nhạc cho “Gia tộc Rồng”
Trong khi vẫn giữ lại một số yếu tố chủ đề từ “Game of Thrones”, nhạc phim của “House of the Dragon” giới thiệu những giai điệu mới phản ánh các tay chơi quyền lực trong câu chuyện, chẳng hạn như nhạc chủ đề cho Nhà Targaryen và Nhà Velaryon.
Đàn cello vẫn được sử dụng như nhạc cụ chính duy trì chiều sâu và sự nhất quán cho âm nhạc của phim. Tuy nhiên violin – vốn là nhạc cụ quan trọng trong “Game of Thrones” đã được thay thế bằng viola. Các bản nhạc của HotD, do đó có âm sắc khác biệt phản ánh một thời kỳ xa xưa của Westeros. Ở đó, những lề thói cũ vẫn còn hiện diện, phảng phất bóng dáng của phép thuật dưới đôi cánh của loài rồng và một nữ hoàng phải chiến đấu với định kiến giới tính thay vì Bóng Trắng.
Âm nhạc của Ramin Djawadi lần này có độ dày đáng kể, đem đến sự sầu bi ám chỉ phần lớn bi kịch ở đây là do con người tạo ra và sự lặp lại của các cụm giai điệu phản ánh các chu kỳ bạo lực mà (hầu hết) các nhân vật không thể thoát khỏi. Ngay cả nhạc nền của nhà Stark xuất hiện trong phần 2 của “House of the Dragon”, vẫn là những dây đàn đau đớn và bi tráng nhưng lần này đem đến cảm giác nặng nề hơn. Ẩn sau giai điệu, tất nhiên, là nhạc chủ đề chính của chương trình, nhắc nhở chúng ta rằng dù tốt hay xấu, trò chơi vương quyền sẽ không bao giờ kết thúc.
Với một số khán giả để ý kỹ, có thể thấy so với phần 1 thì nhiều cảnh trong phần 2 “Gia tộc Rồng” dường như thiếu vắng nhạc đệm. “Less is more”, Djawadi có vẻ như đang thử nghiệm với các khoảng trống và nỗ lực làm mới các bài nhạc sẵn có từ mùa đầu. Nhà soạn nhạc chủ ý tái sử dụng một số đoạn nhạc nền, ví dụ chủ đề “chiến tranh” được lồng vào vụ sát hại hoàng gia trong tập 2, sang tập 4 đã được phát triển thành đoạn nhạc cho cảnh tương tàn giữa bầy rồng trên bầu trời Rook’s Rest. Phần vocal ám ảnh trong “All Must Choose” được đánh giá cao, gợi nhắc về thành công của Hans Zimmer cùng “Paul’s Dream” trong “Dune”.
Có thể nhiều người xem không hài lòng với chất lượng của “House of the Dragon” và so sánh với âm nhạc của “Game of Thrones”, nhưng khó có thể phủ nhận nỗ lực của Ramin Djawadi trong việc đem đến không khí điện ảnh mới thông qua âm nhạc, kể về một thời đại khác, một cuộc chiến khác trong khi vẫn giữ được chất của Trò Chơi Vương Quyền. Khả năng thích nghi và đổi mới trong khi vẫn duy trì tính liên tục của chủ đề, như đã thấy trong HotD khẳng định tài năng và sự linh hoạt đặc biệt của nhà soạn nhạc này.
(Bài viết có sự tham khảo từ IndieWire và một số nguồn khác)
