Trong thời gian gần đây, có lẽ mọi người bắt gặp cụm từ “Lossless” khá là nhiều, nhất là khi Spotify đã chính thức cập nhật tính năng phát nhạc Lossless tại một số quốc gia. Rõ ràng, đây không phải là một khái niệm quá mới, đặc biệt là đối với các tín đồ âm thanh (Audiophile), nhưng Lossless đã dần trở nên phổ biến hơn khi các ứng dụng nghe nhạc phổ thông như Spotify hay Apple Music. Với việc công nghệ ngày càng phát triển, nhu cầu của người dùng cũng ngày càng tăng, nên việc các ứng dụng nghe nhạc đem đến các định dạng âm nhạc tốt hơn là một xu hướng tất yếu.
Tuy nhiên, để có thể tận hưởng những thay đổi nâng cấp này, chúng ta cần sẽ phải hiểu rõ một chút về định dạng Lossless là gì, và làm sao để ta có thể nghe nhạc Lossless.
Lossless là gì?
Trước khi đến với Lossless, chúng ta cần làm rõ một chút về 2 thuật ngữ là Compressed (Nén) và Uncompressed (Không Nén). Thông thường, để thuận tiện cho việc lưu trữ và truyền tải, các tệp âm thanh sẽ được nén lại so với phiên bản gốc của các tệp âm thanh đó, trong trường hợp này là những bài nhạc. Các tệp này sẽ được gọi là Compressed file, và nhờ thế mà các file nhạc sẽ chiếm ít dung lượng để lưu trữ hơn, tiêu tốn ít băng thông internet hơn, giúp bài nhạc được phát lại một cách trơn tru hơn trong điều kiện mạng yếu hay băng thông thấp. Tuy nhiên, quá trình nén âm thanh có thể sẽ phải loại bỏ một phần dữ liệu, khiến chúng ta không thể nhận được toàn bộ thông tin từ bản ghi âm gốc.
Uncompressed thì ngược lại, là file nhạc được lưu trữ và truyền tải nguyên vẹn toàn bộ các dữ liệu gốc từ bản thu. Do không trải qua quá trình nén, nên là chất lượng âm thanh sẽ đạt được ở mức độ cao, có thể phản ánh chính xác chất lượng của bản thu gốc. Tuy nhiên, do dung lượng của file nhạc lúc này sẽ trở nên khá lớn, gây khó khăn trong việc lưu trữ và truyền tải.
Vậy Lossless thuộc bên nào? Lossless là một dạng của Compressed, nghĩa là file nhạc đã bị nén. Tuy nhiên, âm thanh Lossless (thường ở định dạng ALAC hay FLAC) được nén để thuận tiện hơn trong việc lưu trữ và truyền tải, khi giải nén thì mọi dữ liệu đều vẫn còn đó mà không bị mất đi, vì vậy mà không ảnh hưởng đến chất lượng âm thanh. Điều này làm các file Lossless khác biệt hơn với Lossy (thường ở định dạng MP3 và AAC), một định dạng mà thường được nén nhiều hơn và mất dữ liệu trong quá trình nén.
Thật ra định dạng lossless không xa lạ với chúng ta đến như vậy. Dưới góc độ kỹ thuật, các file nhạc Lossless sẽ có chất lượng là 16 bit / 44.1 kHz, tương đương với các bài nhạc trên một chiếc đĩa CD. Đúng vậy, chất lượng “Lossless” mà tưởng chừng như mới này, thật ra chúng ta đã được nghe từ rất lâu về trước rồi!
Có thể sử dụng Bluetooth để nghe nhạc Lossless không?
Cho đến hiện nay, Bluetooth có lẽ vẫn là một trong những phương thức kết nối thông dụng nhất khi mà chúng ta nghĩ đến việc nghe nhạc không dây từ điện thoại mình, dù là kết nối với tai nghe, amply hay loa active. Tuy nhiên, chúng ta sẽ không thể nghe nhạc lossless bằng kết nối Bluetooth được.Lý do là vì Bluetooth có băng thông rất hạn chế, nên bất kỳ codec nào cũng sẽ nén âm thanh theo cách lossy trong quá trình truyền, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng âm thanh.
Thế nhưng, Qualcomm – cái tên đứng sau các Bluetooth codec chất lượng cao như aptX, aptX HD hay aptX Adaptive – đã nghiên cứu cho ra giải pháp aptX Lossless, là codec đầu tiên có khả năng truyền âm thanh lossless qua Bluetooth. Điều kiện để hoạt động là cả 2 thiết bị truyền (ví dụ như điện thoại) và thiết bị nhận (ví dụ như tai nghe không dây) đều phải sử dụng codec này. Hiện nay, số lượng thiết bị có hỗ trợ codec này vẫn chưa nhiều, nên việc sử dụng Bluetooth để nghe nhạc lossless vẫn chưa được tối ưu. Tuy nhiên, chúng ta có thể hi vọng một tương lai không xa với công nghệ Bluetooth ngày càng tiên tiến.
Có thể sử dụng Airplay để nghe nhạc Lossless không?
AirPlay 2 hiện nay đã có hỗ trợ các file âm thanh với chất lượng lên đến 24 bit / 48 kHz, nghĩa là có thể cao hơn cả chất lượng lossless. Nhưng đó chỉ là khi bạn sử dụng những file nhạc lossless được lưu trữ trong điện thoại, hay các nền tảng stream nhạc khác ( với các nền tảng stream nhạc khác, chất lượng tối đa sẽ không đạt 24 bit / 48 kHz, mà chỉ đạt chất lượng tiêu chuẩn lossless)
Còn khi bạn sử dụng ứng dụng Apple Music, và kết nối với loa thông qua AirPlay 2, thì chất lượng âm thanh sẽ bị nén lại thành lossy (256kbps). Khi đó, nhạc được phát qua loa đã không còn là lossless nữa. Nhiều người cho rằng đây là quyết định của Apple nhằm đảm bảo tính ổn định cho việc phát tới nhiều thiết bị nhận cùng lúc. Có thông tin nói rằng Apple đang phát triển một bản cập nhật để cải thiện tình trạng này, nên hy vọng điều này sẽ trở thành sự thật. Hiện này, nếu muốn thưởng thức Apple Music một cách trọn vẹn, người dùng nên sử dụng các thiết bị trong hệ sinh thái iOS như loa HomePod 2.
Chúng ta có thể nghe nhạc lossless bằng cách nào?
Đương nhiên, để nghe được âm thanh lossless thì bạn phải có file nhạc lossless trước đã. Xét về cách làm thủ công, thì bạn có thể rip từ CD thành các file nhạc lossless, hoặc bạn có thể tải chúng từ các cửa hàng nhạc số. Thậm chí, bạn cũng có thể sao chép dữ liệu từ những chiếc đĩa than, để biến chúng thành các file lossless và đưa vào điện thoại của mình. Và nếu bạn muốn nghe nhạc từ điện thoại qua tai nghe, thì chỉ có cách duy nhất đó là sử dụng tai nghe có dây.
Còn nếu kết nối điện thoại với các Amply hay loa không dây tích hợp Wi-fi, thì hiện nay đã có rất nhiều các ứng dụng nghe nhạc trực tuyến hỗ trợ nhạc lossless như TIDAL (thậm chí là chất lượng Hi-res), Quobuz, Apple Music… và trong năm nay chúng ta có thêm Spotify. Chúng ta có thể sử dụng các kết nối trực tiếp từ ứng đụng (như Spotify Connect hay TIDAL Connect) hoặc các ứng dụng trung gian khác để có thể nghe nhạc lossless.
Nguồn tham khảo: https://www.whathifi.com/advice/what-is-lossless-audio-is-it-worth-it-and-do-you-need-it
