Là một người đam mê nhiếp ảnh đường phố, mình luôn tìm kiếm những cơ hội để học hỏi và trau dồi thêm kỹ năng cũng như tư duy chụp ảnh của bản thân. Mặc dù đây là một hành trình dường như vô tận, nhưng những sự tiến bộ dù nhỏ, vẫn đủ để mang thêm ý nghĩa và niềm vui cho cuộc sống của mình. Vào một hôm, khi mình lướt Facebook thì đã thấy sẽ sớm diễn ra buổi workshop ‘The Saigon of My Youth’ do nhiếp ảnh gia ‘Hải Ô’ đồng tổ chức cùng Sony và DOF Zone tại Sài Gòn. Mình đăng ký ngay, và đó là cách mà mình đã dành thời gian cho buổi chiều ngày 19/07, sau cơn mưa nhẹ đầu giờ.
Hải Ô, tên thật là Nguyễn Ngọc Hải, là một nhiếp ảnh gia đường phố và tư liệu đến từ La Gi, Bình Thuận (nay là Lâm Đồng). Thuộc thế hệ ‘9X’, Hải đến Sài Gòn, theo học đại học vào năm 2013, và đó cũng là thời điểm hành trình nhiếp ảnh của anh bắt đầu. Buổi sáng trước workshop, anh đã đi hơn 140 cây số từ La Gi đến Sài Gòn qua những cơn mưa rào, gợi lại những buổi chụp ảnh dưới mưa năm xưa. “Hải ‘Ô’ là vì mình hay chụp lúc trời mưa”, Hải mỉm cười và chia sẻ trước những ‘đồng môn’ cùng yêu nhiếp ảnh. Tại workshop, cảm nhận đầu tiên của mình về Hải là sự bình dị, khiêm tốn, lạc quan. Tuy nhiên, mình cũng cảm nhận được hoài bão lớn của Hải tiềm ẩn trong tâm anh, và được thể hiện qua phong cách chụp ảnh trắng đen rất đỗi chân thật của anh.
Buổi workshop của Hải đã để lại ở mình nhiều niềm cảm hứng mới, cũng như giúp mình định hướng được lối đi kế tiếp cho ”sự nghiệp” chụp ảnh của bản thân. Dưới đây là những nhận xét và những góc nhìn thú vị mình rút ra được từ workshop.
1. Theo đuổi sự chân thực trong nhiếp ảnh đường phố
“Mình bị cuốn hút bởi những hành động và tương tác giữa người với người”. Đây là câu nói của Hải khi được hỏi về định nghĩa của nhiếp ảnh đường phố đối với bản thân. Hải chia sẻ, để ghi lại được những hình ảnh chân thực về đời sống tại Sài Gòn, thì người nhiếp ảnh gia phải hoàn toàn hòa nhập vào môi trường xung quanh. Và để làm việc này, Hải đã thay đổi chỗ ở 12 lần vào những năm sinh viên; với mục tiêu là được trải nghiệm sinh sống ở nhiều nơi khác nhau ở Sài Gòn. Hải nhận xét, mỗi Quận đều có những nét riêng về đời sống, văn hóa, cách hành xử giữa người với người. Tất cả đều là những nguyên liệu cần có để tạo nên những bức ảnh đắt giá mà đầy cảm xúc. Hải kể thêm về những buổi chụp ảnh từ sáng sớm đến chiều tối tại khu Bưu Điện Sài Gòn; về những buổi lang thang lúc hai giờ sáng giữa Quận 5 và choáng ngợp bởi vẻ đẹp thời gian của khu chung cư Phùng Hưng, nơi anh từng ở.
Đối với mình, đây là những câu chuyện thú vị, lãng mạn và rất đời. Qua hình ảnh của Hải từ thời điểm này, mình nhìn thấy một Sài Gòn khác; một Sài Gòn thỉnh thoảng tối tăm, đầy tâm sự, hao mòn theo thời gian, nhưng luôn đẹp và chân thật dưới ánh nắng ấm của một buổi chiều đã qua.
2. Cái giá phải trả cho nhiếp ảnh đường phố
Có một câu hỏi bản thân mình, và mình tin rằng nhiều người theo đuổi nhiếp ảnh đường phố khác cũng luôn hỏi, là “làm sao có thể chụp được những tấm ảnh như vậy?”. Khi nhìn vào các tác phẩm của Hải Ô, có nhiều tấm khiến mình phải sững sờ, và phản ứng của mình là những tiếng ồ à theo bản năng với đầy sự tán phục.
Tuy nhiên, phía sau những tấm ảnh tâm đắc là vô vàn những tấm ảnh bị gạt bỏ. Đó có thể là những ngày Hải đi chụp dưới cơn mưa to, một tay cầm máy và một tay cầm ô, người ướt sũng nhưng khi về thì cũng không được tấm nào ăn ý. Những tác phẩm đầy xúc cảm kia đều được gầy dựng nên từ những khoảnh khắc bị bỏ lỡ; khi đôi tay không bắt kịp đôi mắt. Đó là những lúc các yếu tố như ánh sáng, con người, năng lượng, hoặc vị trí không cùng nhịp. Để có được những tấm ảnh tâm đắc thì phải chấp nhận vô vàn những thất bại trên hành trình. Mình hiểu điều đó nhưng khi chứng kiến một tấm ảnh đủ duyên để hội tụ tất cả những yếu tố cần có, mình vẫn chỉ có thể hỏi câu hỏi “làm sao?”.
3. Hành trình sau nhiếp ảnh đường phố của Hải Ô
Hiện tại, Hải không còn sống tại Sài Gòn và thời gian của anh được dành cho hai dự án ‘dé dé photos’ cùng ‘Ladi record’ – và nhiếp ảnh tư liệu đã trở thành nguồn động lực mới cho anh. Có vẻ đối với anh, nhiếp ảnh đường phố không còn đủ cho những hoài bão của mình. Tuy thế, Hải vẫn luôn xem nhiếp ảnh đường phố là một nền tảng vô giá, giúp anh có thể theo đuổi những mục tiêu lớn lao hơn của bản thân.
Hải có nói lên một ý về nhiếp ảnh tư liệu đã khiến mình suy nghĩ khá nhiều. Đó là: nhiếp ảnh tư liệu có thể là một hình thức lưu trữ, nhưng đối với Hải, để một bức ảnh có thể gây ấn tượng cho người xem, thì ảnh cần phải có tố chất mỹ thuật. Đây là điều mà nền tảng nhiếp ảnh đường phố đã giúp anh làm được. Có một cách để ảnh trở nên giá trị hơn, là khi đã đủ thời gian trôi qua từ lúc chụp đến lúc xem. Hải đưa ra ví dụ, có rất nhiều những tấm ảnh được trân trọng bởi vì những bối cảnh hoặc chủ thể trong ảnh không còn nữa. Điển hình, trên mạng xã hội xuất hiện rất nhiều bộ sưu tập những tấm ảnh chụp Sài Gòn xưa và chúng luôn mang lại một cảm giác yên bình trong lòng mình. Đó có thể là những tấm ảnh chụp rất đơn giản, không có độ kỹ thuật hoặc chủ ý cao, nhưng giá trị của chúng nằm ở việc những ngữ cảnh trong ảnh không còn. Nhưng, ta cũng cần phải hỏi là liệu những tấm ảnh đó – nếu được xem bởi những người lúc bấy giờ, thì có mang lại cảm giác tương tự không?
Đối với Hải, để những tấm ảnh anh chụp có thể lắng động lại trong lòng người xem ở thời điểm hiện tại, thì yếu tố lưu trữ cần đi kèm yếu tố về mỹ thuật. Và để làm được việc đó, anh mang tư duy và đôi mất của một nhiếp ảnh gia đường phố khi chụp ảnh tư liệu, để săn những khoảnh khắc thuần khiết nhất.
Trong tương lai gần, Hải sẽ ra mắt một ấn phẩm sách ảnh mới; chứa đựng những tấm ảnh tâm đắc nhất thời sinh viên của anh tại Sài Gòn – mang tên “The Saigon of My Youth”. Ngoài ra, Hải vẫn tiếp tục theo đuổi nhiếp ảnh tư liệu, với mong muốn những tác phẩm của anh sẽ được lan tỏa và phục vụ cho những mục đích hữu ích cho cả xã hội. Để theo dõi hành trình của Hải, mọi người follow trang Facebook và Instagram của Hải theo link dưới nhé!
Facebook: https://www.facebook.com/Jseanguyen95
Instagram: https://www.instagram.com/ihopeyouhaveagoodnight
4. Một số tác phẩm của Hải Ô:
