Lúc mới cầm máy ảnh, mình luôn nghĩ bố cục và màu sắc là những yếu tố quan trọng nhất của một tấm ảnh. Chính vì vậy ảnh nào chụp ra mình cũng luôn căn ke để bố cục vuông vức nhất có thể và suy nghĩ làm sao để chỉnh màu hút mắt nhất. Dần dần sau này mình mới nhận ra, tất cả những yếu tố đó thực sự phát huy khi và chỉ khi có ánh sáng phù hợp. Vậy hôm nay, hãy cùng mình xem thử ánh sáng quan trọng đến mức nào.
Vai trò của ánh sáng:
Ánh sáng quyết định cách chi tiết trong ảnh hiện ra, cách cảm biến tái tạo màu sắc và cách người xem cảm nhận không gian trong ảnh. Ánh sáng xéo và góc chụp nghiêng có thể khiến khung cảnh trở nên kịch tính, ánh sáng ngược có thể tạo nên sự bí ẩn trầm lắng, trong khi ánh sáng dịu lại mang đến cảm giác nhẹ nhàng, yên bình. Có thể nói, ánh sáng chính là nền tảng để mọi yếu tố khác cùng hòa hợp và truyền đạt tốt nhất ý đồ của người chụp.
Hãy cùng mình xem qua một vài ví dụ về sự tác động của ánh sáng đến cảm giác người xem và một vài hướng sáng thường gặp:
Các loại ánh sáng thường gặp:
Để đơn giản, mình chia thành hai nhóm chính: ánh sáng tự nhiên và ánh sáng nhân tạo.
1. Ánh sáng tự nhiên: đến từ mặt trời, thay đổi liên tục theo thời gian trong ngày và điều kiện thời tiết. Buổi sáng sớm và chiều muộn thường cho ánh sáng mềm, dịu và có màu sắc ấm áp, trong khi ánh sáng giữa trưa lại gắt, dễ tạo bóng đổ mạnh.
2. Ánh sáng nhân tạo: đến từ đèn các tòa nhà, đèn đường, đèn neon quảng cáo, đèn flash… Loại ánh sáng này giúp người chụp chủ động hơn, nhưng mỗi loại lại mang màu sắc và cách dùng khác nhau, nếu biết khai thác thì rất dễ cài cắm được ý đồ của người chụp và tạo nên những hiệu ứng độc đáo.
Nắm được các kiểu ánh sáng thường gặp, chúng ta cùng đi tiếp đến phần chọn thời điểm tốt để khai thác nó.
Các thời điểm tốt nhất để chụp ảnh:
Là một người với 90% ảnh chụp ra đều là ảnh đường phố, cộng thêm đặc tính công việc nên mình thường chọn 4 thời điểm sau để “tác nghiệp”
Buổi sáng sớm: ánh sáng dịu, không khí trong lành (trừ những đường hay kẹt xe ở Sài Gòn…). Đây là lúc thành phố vừa thức dậy, cảnh vật thường yên bình và người chụp thường có rất nhiều ý tưởng.
Buổi chiều: Gần giống như buổi sáng sớm, ánh sáng ngả vàng, mềm và ấm áp. Đây là giờ vàng rất được ưa chuộng, giúp bức ảnh trở nên giàu cảm xúc và dễ khai thác hơn. Và mình cũng thường chụp thời điểm này nhiều nhất vì có nhiều lần không dậy sớm nổi
Khi thành phố lên đèn: sau hoàng hôn, ánh sáng nhân tạo từ đèn đường, biển hiệu, xe cộ… tạo nên một bầu không khí khác hẳn, thường gợi cảm giác náo nhiệt, đôi khi là bí ẩn. Ở thời điểm này sẽ khắc khe hơn về thiết bị và kỹ thuật, bạn sẽ cần một chiếc máy ảnh tốt hơn để xử lý ISO, đôi khi cần chống rung thân máy để chụp với tốc độ màn trập chậm, bên cạnh đó còn là kỹ năng để tận dụng tốt nhất nguồn sáng nhân tạo.
Buổi trưa: Lúc viết đến đoạn này, mình cân nhắc mãi không biết nên đưa buổi trưa vào không. Bởi ánh sáng lúc này rất mạnh, độ tương phản cao, dễ tạo bóng gắt. Nếu biết tận dụng, mình nghĩ đây cũng sẽ là thời điểm để chụp những bức ảnh giàu năng lượng, mạnh mẽ, năng động.
Một số điều mình rút ra được để tận dụng ánh sáng:
Để làm chủ tất cả các khái niệm trên, cá nhân mình thấy không cần thiết phải đầu tư thiết bị hiện đại, chỉ đơn giản là chịu khó quan sát và siêng chụp, hãy chụp thật nhiều lên và ảnh của bạn sẽ tốt hơn nhiều.
Để xác định được hướng sáng, bạn hãy để ý bóng đổ ở trên đường hoặc đồ vật. Từ đó bạn sẽ chủ động hơn trong việc chọn hướng chụp.
Hãy thử tìm bóng râm khi trời nắng quá gắt. Ngoài ra có thể dùng tường, mái hiên, cửa sổ hay tán cây để ánh sáng bớt gắt hơn.
Đừng ngại di chuyển vị trí: chỉ cần bước sang trái phải vài bước, tiến hoặc lùi một chút thì ánh sáng khi lên ảnh có thể thay đổi hoàn toàn.
Điều cuối cùng cũng là quan trọng nhất: nếu thời tiết không thuận lợi, như trời âm u và mưa lớn, tốt nhất bạn nên cất máy lại và hẹn buổi khác. Vừa tránh rủi ro cho máy ảnh, vừa giữ sức khỏe cho chính mình.
Kết:
Khi biết quan sát và tận dụng ánh sáng, mỗi khung hình sẽ không chỉ đẹp hơn, mà còn kể được một câu chuyện riêng. Và có lẽ, chính sự khác biệt trong cách mỗi người nhìn nhận ánh sáng sẽ làm nên cá tính riêng của từng người trong từng bức ảnh.
